Kadın sağlığını tehdit eden önemli enfeksiyonlardan birisi olan HPV (Human Papilloma Virus), dünya genelinde oldukça yaygın bir virüs olmaktadır. Genital bölgede siğil oluşumuna yol açabildiği gibi uzun vadede rahim ağzı kanseri (serviks kanseri) başta olmak üzere bazı kanser türlerinin gelişiminde de etkili olabilecek bir enfeksiyondur. Günümüzde bu virüsten korunmanın en etkili yolu ise HPV aşısı olmaktadır.
Bu yazımızda HPV virüsünün ne olduğunu, nasıl bulaştığını, belirtilerini ve HPV aşısının neden hayati önem taşıdığını detaylı bir biçimde açıkladık.
HPV Ne Olmaktadır?
HPV, “Human Papilloma Virus” kelimelerinin kısaltması olmakla birlikte 200’den fazla alt tipi bulunan bir virüs ailesidir. Bu virüslerin bazıları zararsız olup yalnızca genital siğillere (kondilomlara) yol açabilir. Fakat bazı yüksek riskli türleri rahim ağzı, vajina, vulva, anüs ve orofarenks (boğaz) kanserleriyle ilişkili olmaktadır.
HPV, kadınlarda rahim ağzı kanserinin en önemli nedeni olarak kabul edilebilir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre rahim ağzı kanseri vakalarının %99’unda HPV enfeksiyonu tespit edilebilmiştir. Bu nedenden dolayı erken tanı ve koruyucu aşı uygulamaları da büyük bir önem taşıyabilir.
HPV Nasıl Bulaşmaktadır?
HPV’nin en yaygın bulaşma yolu, cinsel yolla bulaşma şeklidir. Korunmasız cinsel ilişki, virüsün bulaşma riskini artırabilir. Ancak yalnızca vajinal ilişkiyle bulaşmayabilir. Ayrıca, cilt teması yoluyla bile bulaşma mümkün olabilir. Bu nedenlerden dolayı prezervatif kullanımı, riski azaltabilir.
Virüs, bulaştıktan sonra uzun yıllar belirti göstermeden vücutta kalabilir. Bu nedenle düzenli jinekolojik kontroller ve HPV taramaları (Smear testi, HPV DNA testi) da erken teşhis açısından hayati önem taşıyabilir.
HPV Enfeksiyonunun Belirtileri Nasıl Fark Edilir?
HPV enfeksiyonunun belirtileri, virüsün tipine göre değişiklik gösterebilir. Bazı kişilerde hiçbir belirti görülmeyebilir fakat bazı kişilerde ciltte veya genital bölgede fark edilen siğiller ortaya çıkabilir.
Yaygın belirtiler şu şekildedir:
- Genital bölgede, anüs çevresinde veya kasıklarda siğil benzeri kabarcıkların oluşması
- Vajinal akıntıda değişikliklerin olması
- Cinsel ilişki sırasında ağrı veya kanama görülmesi
- Rahim ağzında hücresel değişiklikler (Smear testinde tespit edilir) görülmesi
Ancak çoğu, HPV enfeksiyonu belirti vermeden de ilerleyebilir. Bu nedenden dolayı düzenli jinekolojik muayene ve tarama testleri, hastalığın erken evrede saptanmasında kritik bir rol oynayabilir.
HPV Aşısı Nedir ve Nasıl Bir Koruma Sağlar?
HPV aşısı, bağışıklık sistemini HPV virüsüne karşı korumak için geliştirilmiş bir koruyucu aşı olmaktadır. HPV aşısı, virüsün sıkça kansere neden olan türlerine karşı antikor oluşumunu da sağlayabilir. Günümüzde kullanılan HPV aşıları, en yaygın yüksek riskli HPV tipleri olan HPV 16 ve HPV 18 başta olmak üzere siğillere neden olan HPV 6 ve 11 tiplerine karşı da bir koruma sağlayabilmektedir. HPV aşısı sayesinde vücut, virüsle karşıya karşıya geldiği zaman enfeksiyona yakalanmadan önce koruyucu antikorlar üreterek savunma oluşturabilmektedir. Bu koruma sayesinde hem rahim ağzı kanseri riski azalabilir hem de genital siğil oluşumu engellenebilir.
HPV Aşısı Kimlere ve Ne Zaman Yapılır?
HPV aşısı, hem kadınlara hem de erkeklere uygulanabilir. Aşı, özellikle cinsel yaşam başlamadan önce yapılırsa en yüksek korumayı sağlayabilir.
Aşı uygulama rehberi şu şekilde olabilir:
- 9–14 yaş arası: 2 doz (0-6. ay )
- 15 yaş ve üzeri: 3 doz (0., 2. ve 6. aylarda)
HPV aşısı, genellikle 45 yaşına kadar uygulanabilmektedir. Cinsel yaşam başlamış olsa dahi aşının koruyucu etkisi devam etmektedir. Bu nedenden dolayı her yaşta yaptırılması faydalı bir yaklaşım olacaktır.
HPV Testi ve Jinekolojik Takip Neden Önemlidir?
HPV aşısı yapılmış olsa bile düzenli Pap smear ve HPV DNA testleri yaptırmak gerekebilir. Çünkü aşı, yalnızca belirli virüs tiplerine karşı koruma sağlayabilir. Ancak diğer tiplerin neden olabileceği hücresel değişikliklerin de takip edilmesi oldukça önemlidir.
Jinekolojik muayene ve tarama testleri sayesinde risklerden korunulabilir. Bunlarsa şu şekildedir:
- Rahim ağzı kanseri erken evrede tespit edilebilebilir.
- Siğiller ve enfeksiyonlar erkenden tedavi edilebilir.
- Kadın sağlığı, bütüncül şekilde korunabilir.
Bu nedenlerden jinekolog kontrolleri, hem aşı öncesinde hem de sonrasında aksatılmaması oldukça önemli ve önerilebilen bir durumdur.
HPV virüsü, sessiz seyreden ama ciddi sonuçlara yol açabilen bir enfeksiyon olmaktadır. Günümüzde geliştirilen HPV aşısı, rahim ağzı kanseri başta olmak üzere HPV’ye bağlı birçok sağlık sorununu önlemede çok etkili bir koruma yöntemi olmaktadır.
Her kadın, düzenli jinekolojik kontrollerini yaptırması ile birlikte HPV taramalarını aksatmayarak ve doktor önerisiyle de aşı programını tamamlaması oldukça önemlidir.
HPV aşısı, önlenebilir bir kanser türüne karşı güçlü bir savunma olmaktadır. Sağlığınızı korumanın ilk adımı, bilinçli bir şekilde süreci yönetebilmektir.
